Trzy związki azotowe - amoniak, azotyny i azotany - to parametry, które decydują o tym, czy ryby w akwarium żyją w bezpiecznym środowisku, czy też powoli się trują. Zrozumienie ich i umiejętność reagowania to podstawowa wiedza każdego akwarysty. Amoniak powstaje z rozkładu odchodów ryb, resztek pokarmu i obumarłych roślin. Jest silnie toksyczny, uszkadza skrzela i przy nawet niewielkim stężeniu może być śmiertelny. W prawidłowo działającym akwarium jego poziom powinien wynosić zero, bo natychmiast jest przekształcany przez bakterie. Azotyny to produkt pośredni, równie groźny jak amoniak - blokują transport tlenu we krwi ryb, powodując duszenie się mimo natlenionej wody. Również powinny być na zerze. Azotany to końcowy produkt cyklu azotowego, znacznie mniej toksyczny, tolerowany w umiarkowanych stężeniach, ale ich nadmiar osłabia ryby i napędza glony. Jak kontrolować te parametry? Podstawą jest regularne mierzenie testami, zwłaszcza w nowym akwarium oraz przy każdym podejrzeniu problemu. Skok amoniaku lub azotynów najczęściej oznacza, że zbiornik jeszcze nie dojrzał, że przeczyszczono filtr i wybito bakterie, że padła ryba i gnije niezauważona, albo że obsada przerasta możliwości filtracji. W razie wykrycia amoniaku lub azotynów należy natychmiast wykonać podmianę wody, by rozcieńczyć toksyny, ograniczyć karmienie i usunąć ewentualne źródło zanieczyszczenia. Pomocne bywają preparaty wiążące amoniak doraźnie oraz dodanie bakterii startowych. Azotany obniża się przede wszystkim regularnymi podmianami wody, ograniczeniem karmienia oraz wprowadzeniem szybko rosnących roślin, które pobierają je jako pożywienie. Istnieją też media filtracyjne usuwające azotany. Najlepszą profilaktyką jest jednak rozsądna obsada, umiar w karmieniu, dojrzały filtr i systematyczne podmiany. Utrzymanie amoniaku i azotynów na zerze oraz azotanów na niskim poziomie to fundament zdrowego, długowiecznego akwarium.
Źródło: ogólna wiedza o związkach azotowych w akwarium