Układ oddechowy konia jest niezwykle wydajny — to dzięki niemu zwierzę o masie kilkuset kilogramów potrafi galopować z dużą prędkością. Jednocześnie jest to układ wrażliwy, podatny na schorzenia związane przede wszystkim z warunkami utrzymania, jakością powietrza i pyłem. Choroby układu oddechowego należą do najczęstszych problemów zdrowotnych koni stajennych i mogą znacząco ograniczać ich wydolność. Jednym z najpowszechniejszych przewlekłych schorzeń jest dychawica, znana dziś pod nazwą astma koni (dawniej COPD lub RAO — recurrent airway obstruction). To przewlekła, alergiczna choroba dolnych dróg oddechowych, wywoływana najczęściej przez wdychanie pyłu, zarodników pleśni i alergenów obecnych w zapylonym sianie, słomie i źle wentylowanych stajniach. Objawia się przewlekłym kaszlem, wydłużonym, wysiłkowym wydechem (z charakterystyczną "linią dychawiczną" widoczną na brzuchu), wypływem z nozdrzy i pogorszeniem kondycji. Choroba ma charakter nawrotowy i nieuleczalny, ale można ją skutecznie kontrolować przez poprawę środowiska: moczenie lub parowanie siana, stosowanie pasz niskopylących (np. sianokiszonka), dobrą wentylację, ściółkę niepylącą oraz jak najwięcej przebywania konia na świeżym powietrzu. W zaostrzeniach weterynarz stosuje leki rozszerzające oskrzela i przeciwzapalne, często wziewne. Drugą istotną grupą są infekcje dróg oddechowych, zarówno wirusowe, jak i bakteryjne. Do najczęstszych należą grypa koni (influenza), wywołująca gorączkę, kaszel, osowiałość i wypływ z nosa, oraz zakażenia herpeswirusami (EHV), które poza objawami oddechowymi mogą powodować ronienia u klaczy i postać nerwową. Groźną chorobą bakteryjną jest zołzy (strangles), wywoływana przez bakterię Streptococcus equi — charakteryzuje się wysoką gorączką, ropnym wypływem z nosa oraz bolesnym obrzękiem i ropniami węzłów chłonnych w okolicy żuchwy i gardła. Zołzy są wysoce zaraźliwe i wymagają ścisłej izolacji chorych zwierząt oraz rygoru sanitarnego. Profilaktyka chorób zakaźnych opiera się w dużej mierze na szczepieniach (przeciw grypie i herpeswirusom), kwarantannie nowo przybyłych koni oraz higienie sprzętu i pomieszczeń. Warto pamiętać, że nawet pozornie błaha infekcja u konia sportowego może na długo wyłączyć go z treningu, ponieważ regeneracja dróg oddechowych po stanie zapalnym wymaga czasu. Zbyt wczesny powrót do pracy grozi przewlekłymi powikłaniami. Dlatego kluczowa jest obserwacja konia — kaszel, zmieniony oddech, wypływ z nosa, gorączka czy spadek wydolności zawsze powinny skłonić do kontaktu z weterynarzem. Dobre warunki bytowe, czyste powietrze, ograniczenie kurzu i konsekwentny program szczepień to fundament profilaktyki zdrowia oddechowego konia.
Źródło: American Association of Equine Practitioners (AAEP); World Organisation for Animal Health (WOAH); Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych