Status gatunku chronionego to jedno z najważniejszych pojęć dla każdego, kto myśli o egzotycznym zwierzęciu. Ochrona może wynikać z prawa międzynarodowego, czyli konwencji CITES, z prawa unijnego oraz z polskich przepisów o ochronie przyrody. Gatunek chroniony to taki, którego pozyskiwanie z natury, posiadanie, przewóz czy handel są ograniczone lub zakazane w celu zachowania populacji. W praktyce oznacza to, że nie każde zwierzę, które można zobaczyć na zdjęciach lub na targach, wolno legalnie kupić i trzymać. Niektóre gatunki są objęte ścisłą ochroną i ich posiadanie przez osoby prywatne jest zasadniczo wykluczone lub wymaga wyjątkowych zezwoleń przyznawanych głównie placówkom naukowym i ogrodom zoologicznym. Inne gatunki można posiadać, ale wyłącznie z udokumentowanym, legalnym pochodzeniem, najczęściej z hodowli, a nie z odłowu. Bardzo ważne jest rozróżnienie między zwierzęciem pochodzącym z legalnej hodowli a zwierzęciem dzikim wyłapanym w naturze. To samo zwierzę może być legalne lub nielegalne w zależności od pochodzenia i dokumentów. Zakazy obejmują nie tylko handel, ale często także samo przetrzymywanie, przewóz, a nawet eksponowanie zwierzęcia bez stosownych pozwoleń. Złamanie tych zasad jest traktowane poważnie, ponieważ nielegalny handel gatunkami chronionymi to jeden z najbardziej dochodowych rodzajów przestępczości przeciw środowisku na świecie. Konsekwencje obejmują kary finansowe, konfiskatę zwierząt, a w poważniejszych przypadkach odpowiedzialność karną. Osoba zainteresowana konkretnym gatunkiem powinna najpierw sprawdzić jego status na załącznikach CITES oraz w przepisach krajowych, a następnie ustalić, jakie warunki musi spełnić, aby posiadanie było legalne. W razie jakichkolwiek wątpliwości najlepiej skontaktować się z regionalną dyrekcją ochrony środowiska lub starostwem. Świadome unikanie gatunków o niejasnym statusie chroni zarówno opiekuna przed problemami prawnymi, jak i dzikie populacje przed presją nielegalnego handlu.
Źródło: ustawa o ochronie przyrody; konwencja CITES; przepisy UE o ochronie gatunków