Hexamitoza to choroba wywoływana przez pierwotniaki-wiciowce z rodzaju Hexamita (Spironucleus), bytujące w przewodzie pokarmowym ryb. Jest szczególnie znana z powiązania z syndromem dziury w głowie (HITH, hole-in-the-head), który najczęściej dotyka pielęgnice (np. paletki, skalary, pielęgnice amerykańskie) oraz niektóre inne gatunki. Pasożyty te bytują u wielu ryb w niewielkiej liczbie bez szkody, ale przy osłabieniu odporności, stresie, złej diecie lub kiepskiej jakości wody namnażają się masowo, uszkadzają jelita i mogą rozprzestrzeniać się do innych narządów. Objawy obejmują: białawe, śluzowate, nitkowate odchody (charakterystyczny sygnał), utratę apetytu, postępujące chudnięcie mimo jedzenia (zapadnięty brzuch, widoczny grzbiet), ciemnienie barwy, apatię. Przy syndromie dziury w głowie pojawiają się charakterystyczne ubytki i zagłębienia w skórze głowy i wzdłuż linii bocznej, początkowo jako małe jasne pory, potem jako sączące się dziurki i kratery. Diagnoza opiera się na objawach i, jeśli to możliwe, na badaniu kału lub zeskrobiny pod mikroskopem. Leczenie wykorzystuje metronidazol — podawany w pokarmie (najskuteczniej) lub w kąpieli, w kilkudniowej kuracji. Konieczna jest jednoczesna poprawa warunków: duże i regularne podmiany wody, obniżenie poziomu związków azotowych, urozmaicona, wartościowa dieta bogata w witaminy. Profilaktyka polega na utrzymaniu doskonałej jakości wody (regularne podmiany, sprawny filtr), unikaniu przegęszczenia i stresu, dobrej, zróżnicowanej diecie oraz kwarantannie nowych ryb. Wczesne leczenie daje dobre efekty; zaniedbany syndrom dziury w głowie pozostawia trwałe blizny.
Źródło: Ogólna wiedza akwarystyczna o chorobach pielęgnic