Ichtioftirioza, popularnie zwana kropkówką lub ospą rybią, to jedna z najczęstszych i najbardziej rozpoznawalnych chorób ryb akwariowych. Wywołuje ją orzęsiony pierwotniak Ichthyophthirius multifiliis, który przechodzi złożony cykl życiowy: pasożytuje pod naskórkiem ryby, następnie odpada do podłoża, dzieli się i uwalnia setki wolnopływających form zakaźnych poszukujących nowego żywiciela. Objawy są bardzo charakterystyczne — na ciele, płetwach i skrzelach pojawiają się drobne, białe punkty wielkości ziarenka soli lub manny. Ryby ocierają się o dekoracje i kamienie (tzw. flashing), kulą płetwy, oddychają szybko, tracą apetyt, a w zaawansowanym stadium stają się apatyczne i trzymają się przy powierzchni lub przy wylocie filtra, gdzie woda jest lepiej natleniona. Diagnoza zwykle opiera się na obserwacji gołym okiem — białe kropki są trudne do pomylenia z czymkolwiek innym, choć w razie wątpliwości pomaga badanie zeskrobiny skóry pod mikroskopem. Leczenie wykorzystuje słabość cyklu pasożyta: lekowi podatne są tylko formy wolnopływające, dlatego kuracja musi trwać odpowiednio długo. Skuteczne jest podniesienie temperatury wody (stopniowo, do około 28-30°C, jeśli gatunki to tolerują), co przyspiesza cykl pasożyta i czyni go bardziej wrażliwym. Stosuje się gotowe preparaty z zielenią malachitową i formaliną zgodnie z instrukcją, przez kilka dni, często z częściową podmianą wody między dawkami i odsysaniem dna, by usunąć formy przejściowe. Pomocnicze bywa lekkie zasolenie wody (przy gatunkach tolerujących sól). Profilaktyka to przede wszystkim kwarantanna nowych ryb przez 2-3 tygodnie, unikanie stresu (stabilna temperatura, dobra jakość wody), nieprzeciążanie akwarium oraz dezynfekcja sprzętu przenoszonego między zbiornikami. Wczesne wykrycie i konsekwentna, pełna kuracja niemal zawsze kończą się wyleczeniem.
Źródło: Ogólna wiedza akwarystyczna i literatura o chorobach ryb ozdobnych