Metaboliczna choroba kości (MBD) to jedno z najczęstszych i najpoważniejszych schorzeń gadów hodowanych w terrariach, zwłaszcza jaszczurek (agamy brodate, legwany, kameleony) i żółwi, choć dotyczy też innych gatunków. Jest skutkiem zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforowej organizmu, najczęściej z powodu błędów w utrzymaniu: niedoboru wapnia w diecie, nadmiaru fosforu, a przede wszystkim braku promieniowania UVB i/lub niedoboru witaminy D3, bez których gad nie potrafi wchłaniać wapnia z pokarmu. Niewłaściwa temperatura w terrarium dodatkowo upośledza metabolizm. W efekcie organizm pobiera wapń z kości, które stają się miękkie, zdeformowane i kruche. Objawy narastają stopniowo: miękka, gumowata lub zniekształcona żuchwa i pysk (tzw. miękki pysk, niemożność domknięcia), wykrzywione, pogrubiałe lub powyginane kończyny i kręgosłup, garbienie się, kulawizna, niechęć do ruchu, drżenia mięśni i drgawki (z powodu niskiego poziomu wapnia), u żółwi miękki, deformujący się pancerz i piramidyzacja, osłabienie, problemy z jedzeniem, a u samic zatrzymanie jaj. Diagnoza opiera się na objawach, wywiadzie o warunkach hodowli oraz zdjęciach RTG (widoczna obniżona gęstość kości, złamania) i badaniach krwi (poziom wapnia). Leczenie prowadzi weterynarz specjalizujący się w gadach: suplementacja wapnia (doustnie lub w iniekcjach), witaminy D3, korekta oświetlenia UVB i temperatury oraz leczenie wspomagające. Najważniejsza jest profilaktyka: właściwe źródło UVB wymieniane regularnie, suplementacja wapnia (np. posypywanie pokarmu), odpowiedni stosunek wapnia do fosforu w diecie, prawidłowa temperatura i gradient cieplny oraz dieta dostosowana do gatunku. Wcześnie wykryta MBD bywa odwracalna; zaawansowana zostawia trwałe deformacje.
Źródło: Ogólna wiedza weterynaryjna o chorobach gadów