Rozmnażanie gadów w niewoli to fascynujący, ale wymagający etap hodowli, który powinni podejmować jedynie świadomi opiekunowie posiadający doświadczenie, miejsce na potomstwo oraz plan na jego zagospodarowanie. Proces zaczyna się na długo przed samym kojarzeniem, od przygotowania dojrzałych, zdrowych i odpowiednio dożywionych osobników. Zwierzęta do rozrodu muszą być w doskonałej kondycji, mieć właściwą masę ciała i być wolne od pasożytów oraz chorób, ponieważ rozród jest dużym obciążeniem dla organizmu, zwłaszcza dla samicy. U wielu gatunków strefy umiarkowanej i subtropikalnej kluczowym bodźcem inicjującym rozród jest sezonowe ochłodzenie, zwane brumacją lub zimowaniem - kontrolowane obniżenie temperatury i skrócenie dnia świetlnego na kilka tygodni, które naśladuje naturalną zimę i przygotowuje zwierzęta do wiosennej aktywności godowej. Po okresie ochłodzenia stopniowo podnosi się temperaturę i wydłuża dzień, co stymuluje gody. Kojarzenie wymaga obserwacji - samce bywają agresywne wobec samic, a niektóre samice odrzucają partnerów, dlatego nie zostawia się par bez nadzoru. U gatunków jajorodnych zapłodniona samica po pewnym czasie szuka miejsca do złożenia jaj, dlatego w terrarium musi znaleźć się odpowiednie miejsce lęgowe - wilgotna komora ze złożem (na przykład mieszanką torfu i piasku lub wermikulitem), w którą może wykopać dołek. To, czy samica złoży jaja w dobrym miejscu, często decyduje o przeżywalności zniesienia. Po złożeniu jaja zwykle przenosi się do inkubatora, czyli urządzenia utrzymującego stałą, kontrolowaną temperaturę i wilgotność. Jaja gadów są wrażliwe - nie wolno ich obracać po kilkudziesięciu godzinach od złożenia, ponieważ zarodek przyczepia się do określonej strony skorupy i obrócenie jaja może go zabić; dlatego przed przeniesieniem zaznacza się delikatnie górę jaja. Inkubacja odbywa się zwykle w pojemniku z wilgotnym, ale nie mokrym podłożem inkubacyjnym, na przykład wermikulitem lub perlitem nasączonym wodą w odpowiednim stosunku. Temperatura inkubacji jest kluczowa nie tylko dla tempa rozwoju, ale u wielu gatunków, jak żółwie i niektóre gekony, wręcz determinuje płeć potomstwa - jest to tak zwane temperaturowe determinowanie płci (TSD). Hodowcy wykorzystują tę zależność, by uzyskać pożądany stosunek płci. Czas inkubacji zależy od gatunku i temperatury, wahając się od kilku tygodni do nawet kilkunastu miesięcy u dużych żółwi. Po wykluciu młode nie wymagają zwykle pomocy - same przebijają skorupę za pomocą tak zwanego zęba jajowego. Świeżo wyklute osobniki często mają jeszcze woreczek żółtkowy i nie jedzą przez kilka dni; po pierwszej wylince zaczynają przyjmować pokarm. Odpowiedzialne rozmnażanie zakłada też świadomość, że potomstwa może być dużo i każde młode wymaga osobnej opieki oraz docelowego domu.
Źródło: literatura herpetologiczna, praktyka hodowlana, badania nad TSD, własna wiedza