Pielęgnice należą do najbardziej fascynujących ryb pod względem rozmnażania, ponieważ wykazują rozwiniętą opiekę rodzicielską - cechę rzadką w świecie ryb. Obserwacja pary pielęgnic broniącej ikry i prowadzącej chmarę narybku to jedno z najbardziej satysfakcjonujących doświadczeń w akwarystyce. Sposób rozmnażania różni się jednak znacznie w zależności od grupy: inaczej rozmnażają się pielęgnice składające ikrę na otwartym podłożu, inaczej te kryjące ikrę w jaskiniach, a jeszcze inaczej afrykańskie pyszczaki inkubujące ikrę w jamie gębowej. Pierwszym krokiem jest dobranie pary. U wielu pielęgnic trudno odróżnić samca od samicy, dlatego popularną metodą jest zakup grupy młodych osobników i pozwolenie, by same dobrały się w pary. Para, która się utworzyła, zwykle trzyma się razem, broni wspólnego terytorium i odgania pozostałe ryby. To naturalny sygnał, że zbliża się tarło. Warto wtedy zapewnić parze spokój, najlepiej w osobnym zbiorniku, oraz odpowiednie miejsce do złożenia ikry - płaski kamień, doniczkę lub jaskinię, zależnie od gatunku. Stymulacją do tarła bywa podniesienie temperatury o jeden-dwa stopnie, obfite karmienie wartościowym, żywym i mrożonym pokarmem oraz duża podmiana wody imitująca porę deszczową. Po złożeniu ikry, którą samica przykleja do wybranego podłoża, samiec ją zapładnia. Od tej chwili rodzice nieustannie wachlują ikrę płetwami, dotleniając ją, i usuwają zbielałe, zapleśniałe jaja. Po dwóch-trzech dniach wykluwają się larwy z woreczkiem żółtkowym, a po kolejnych kilku dniach narybek zaczyna swobodnie pływać. Opieka rodzicielska to wielka zaleta, ale też wyzwanie. Para broniąca narybku staje się skrajnie agresywna wobec wszystkich innych ryb w zbiorniku, dlatego w akwarium towarzyskim tarło często kończy się walkami. U pyszczaków malawijskich i tanganikańskich rozmnażanie wygląda inaczej - samica zbiera zapłodnioną ikrę do pyska i inkubuje ją przez około trzy tygodnie, w tym czasie praktycznie nie pobierając pokarmu. Wyklute młode chronią się w pysku matki jeszcze przez jakiś czas po pierwszym wypłynięciu. Narybek pielęgnic zwykle jest większy niż u ryb kuszerskich i od razu przyjmuje naupliusy solowca oraz sproszkowany pokarm. Niektórzy hodowcy pozostawiają młode z rodzicami, by obserwować naturalną opiekę, inni odławiają je do osobnego zbiornika dla szybszego, bezpiecznego wzrostu. Trzeba też pamiętać o jednym ryzyku - młode pary bywają niedoświadczone i przy pierwszych tarłach często zjadają własną ikrę lub narybek. To normalne; przy kolejnych podejściach rodzice zwykle nabierają wprawy.
Źródło: seriouslyfish.com, cichlid-forum.com, fishbase.se