Rozmnażanie ptaków w hodowli to fascynujący, ale i odpowiedzialny proces, który wymaga wiedzy, przygotowania oraz świadomości, że nie każda para powinna i może być rozmnażana. Przed rozpoczęciem lęgów należy upewnić się, że ptaki są zdrowe, dojrzałe płciowo, niespokrewnione i tworzą zgraną parę, ponieważ wiele gatunków samodzielnie dobiera partnera i przymuszanie ich do siebie kończy się niepowodzeniem lub agresją. Kluczem do udanego lęgu jest odpowiednie przygotowanie warunków. Ptakom należy zapewnić spokój, dłuższy dzień świetlny imitujący wiosnę, wzbogaconą dietę bogatą w białko i wapń oraz odpowiednie miejsce do gniazdowania. W zależności od gatunku może to być budka lęgowa, koszyk, wnęka czy materiał do samodzielnego budowania gniazda. Wapń jest szczególnie istotny, bo samica zużywa go na budowę skorupek jaj, a jego niedobór zagraża jej życiu. Dieta w okresie lęgowym powinna obfitować w pokarm miękki i białkowy, który posłuży później do karmienia piskląt. Po złożeniu jaj rozpoczyna się wysiadywanie, którego długość zależy od gatunku - od około dwóch tygodni u drobnych astryldów po cztery i więcej tygodni u dużych papug i ptaków wodnych. W tym czasie nie wolno niepokoić pary, ponieważ przestraszona samica może porzucić lęg. Wiele osób z ciekawości zbyt często zagląda do gniazda, co jest jednym z głównych powodów nieudanych wylęgów. Warto natomiast dyskretnie kontrolować, czy jaja są zapłodnione, prześwietlając je po kilku dniach. Po wykluciu pisklęta większości ptaków ozdobnych są nieopierzone i całkowicie zależne od rodziców, którzy je karmią i ogrzewają. Zadaniem opiekuna jest zapewnienie obfitego, wartościowego pokarmu, by rodzice mogli wykarmić młode. Niekiedy, gdy rodzice zawiodą lub porzucą pisklęta, konieczny bywa odchów ręczny - bardzo wymagający, polegający na karmieniu specjalną papką w regularnych, częstych odstępach, z zachowaniem właściwej temperatury i higieny. Odchów ręczny to ostateczność, a nie metoda z wyboru, bo ptaki wychowane przez rodziców są zwykle zdrowsze i lepiej przystosowane społecznie. Odpowiedzialna hodowla zakłada też zaplanowanie przyszłości młodych. Nie należy rozmnażać ptaków bez pewności, że znajdą się dla nich dobre domy lub miejsce w hodowli. Ważne jest również ograniczanie nadmiernej liczby lęgów - niektóre gatunki, jak zeberki, potrafią rozmnażać się niemal bez przerwy, co wyniszcza samicę. Dlatego po jednym lub dwóch udanych lęgach w sezonie należy usunąć budkę i dać parze odpocząć, dbając o jej zdrowie ponad liczbę potomstwa.
Źródło: opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnej wiedzy ornitologicznej i hodowlanej